Wolne Miasto Gdańsk (Freie Stadt Danzig) to w okresie międzywojennym autonomiczne miasto – państwo, które było pod ochroną Ligi Narodów. Wolne Miasto Gdańsk zostało utworzone w wyniku przegranej I Wojny Światowej przez Cesarstwo Niemieckie. Miał to być kompromis, który miał zadowolić polaków i Niemców. Niestety obie strony nie były z tego faktu zadowolone. Niemcy obawiali się, że odradzające się państwo polskie wkrótce może sięgnąć po tereny, które traktowali, jako integralną część państwa, tym bardziej, że Polska miała w tym czasie duże poparcie Stanów Zjednoczonych i Francji.

10 stycznia 1920 roku uprawomocnił się Traktat Wersalski, który kończył I Wojnę Światową i odłączał Gdańsk od Rzeszy Niemieckiej. A więc Gdańsk, jako odrębne państwo – miasto miało swoją własną walutę, czyli gdański gulden. Dwudziestego listopada 1923 reforma walutowa wiązała gdańskiego guldena z angielskim funtem, w stosunku 1:25, ten z kolei dzielił się na 100 fenigów. W grudniu 1931 druga ordynacja mennicza, oparta na zarządzeniach Senatu Gdańskiego znosi obowiązującą korelację z funtem i opiera guldena na wartości złota w stosunku 1 gulden na 0,292895 g czystego złota. Następne rozporządzenia Senatu obniżają ciężar i średnicę srebrnych monet o nominale 2 i 5 guldenów i wprowadzone zostają niklowe monety o nominałach 1 i ½ guldena. Rozporządzenie z 12 lipca 1932 roku określa dokładne parametry nowych monet. Do obiegu wprowadzone zostają 5 guldenówki z Żurawiem i Kościołem Marii Panny, których wybito po 430 tyś sztuk. Ciężar monety określono na 15 gram, a średnicę na 30 mm. Monety bite były ze srebra próby 500. Trzecia ordynacja mennicza, ustanawia w roku 1935 dalsze pogorszenie waluty gdańskiej. Zaniżono wówczas wartość guldena na 0,1687923 grama czystego złota.

W związku z tym, że dzisiejsi kolekcjonerzy bardzo cenią sobie 5 guldenówki z 1932 roku, ich ceny osiągają wysokie ceny na aukcjach. Niestety powoduje to, że rynek zalewany jest olbrzymią ilością falsyfikatów i kopii. Zatem przyjrzyjmy się monecie 5 guldenowej z wizerunkiem Żurawia, która często jest obiektem fałszerzy.

Najczęściej fałszywki z Żurawiem, charakteryzują się nieproporcjonalnie dużym ładunkiem zawieszonym na grubej linie. Jednak znane jest doskonalsze fałszerstwo, które wprowadziło duże zamieszanie wśród braci kolekcjonerskiej. Niestety analiza będzie przeprowadzona na podstawie zdjęć bez możliwości oglądnięcia rantu monety. Myślę jednak, że będzie to wystarczający sposób na zapoznanie się z licznymi różnicami. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na liternictwo, które wykazuje dużą niezgodność z oryginałem, a także nieostre krawędzie reliefu monety. Dodatkowo moneta jest sztucznie postarzana przez nałożenie patyny i dodanie „efektów” w postaci mikro rysek i śladów czyszczenia. Trzeba zaznaczyć, że wszystkie te zabiegi wyglądają bardzo autentycznie i niedoświadczonego kolekcjonera mogą łatwo wprowadzić w błąd.

AWERS

5 guldenów

  1. Środkowy promień korony w herbie jest niesymetryczny
  2. Uszy obu lwów różnią sie nieco kształtem od oryginału
  3. Języki powinny być bardziej podkręcone do góry
  4. Nieco odmienny kształt wypustek na ogonach
  5. Bezpośrednio nad ogonem powinien być widoczny lekko wypukły element, coś jakby „kość ogonowa”
  6. Linia pomiędzy tylnymi łapami lwa jest w środkowej części za bardzo spiczasta
  7. Tylne łapy lwów położone są minimalnie za daleko obrzeża


REWERS

5 guldenów

  • 8. „Trójkąciki” wewnątrz litery „S” w „Stadt” odbiegają od standardu kształtem i ułożeniem
  • 9. Daszek literki „t” za bardzo zbliża się do rantu i do literki „a”
  • 10. Daszek i podstawa drugiej litery „t” są zbyt duże i grube
  • 11. Wcięcie widoczne w górnej części „D” jest zbyt wąskie
  • 12. Literka „z” jej dolny fragment powinien być szerszy niż przylegająca do niego cześć „n”, a w „brzuszku” powinno być większe przewężenie
  • 13. Koncówka bandery statku nieco różni się kształtem od tej widocznej na monecie oryginalnej
  • 14. Lina z ładunkiem położona jest trochę za blisko statku
  • 15. Dolny fragment literki „e” położony za blisko „n”
  • 16. Zbyt mała środkowa przestrzeń litery „d”
  • 17. Cyfra 5 za bardzo „zamyka się”, a jej tylny fragment powinien być bardziej trójkątny
  • 18. Litera „F” nie powinna dotykać „r”
  • 19. Kropka nad „i” nadmiernie zachodzi na rant i zbliża się do „e”
  • 20. Dach żurawia leży zbyt blisko wewnętrznej obwódki

Bibliografia:

1. 1000 Lat Monety Polskiej - T. Kałkowski

2. Gdańskie Zeszyty Numizmatyczne nr76/2008 autor artykułu, zdjęcia monet: Artur Jezioro

3. Zdjęcie 5 guldenów - Warszawskie Centrum Numizmatyczne

© Andrzej Borowicz

Kontakt


Dane Kontaktowe

Andrzej Borowicz
kom: 516 551 572
gg 52767019
email: kontakt@numibyd.pl

Copyright 2014 © Monetarium Bydgoskie

Wszelkie prawa zastrzeżone - Andrzej Borowicz