Z dniem 27 stycznia NBP wprowadza do obiegu pierwszą monetę kolekcjonerską 2017 roku. Moneta o nominale 10 zł wybita w srebrze, została poświęcona Towarzystwu Gimnastycznemu „Sokół”.

15 listopada 1867 r. powstała ustawa, która powoływała stowarzyszenie kształtujące nie tylko umysł, ale i ciało. Stowarzyszenie miało być dostępne dla każdego bez względu na stan, zawód i zapatrywania polityczne. Pierwszy projekt zawiązania Towarzystwa Gimnastycznego pojawił się w środowisku młodzieży akademickiej we Lwowie, w drugiej połowie 1866 roku. Inicjatorami byli prawnik Klemens Żukotyński, późniejszy adwokat, oraz Ludwik Goltental, późniejszy inżynier kolei, którzy najpierw zawiązali prywatne kółko celem wspólnego uprawiania gimnastyki i szermierki. Klemens Żukotyński rozpoczął agitację wśród kolegów i znajomych, pobierając wpisowe w wysokości 1 zł, i 1 listopada 1866 r. zebrał kilkudziesięciu zwolenników w sali gimnastycznej dr. Bacodego. Pierwszym nauczycielem gimnastyki był Stanisław Szytliński, który pełnił taką samą funkcję w korpusie miejskiej straży ogniowej. Nadzór nad szkoleniem prowadził Ludwik Goltental, który był sam gimnastykiem. Wybrano komitet organizacyjny w składzie: Klemens Żukotyński, Ludwik Goltental i Jan Żalplachta, kupiec i major z powstania 1863 r. Inicjatorzy znaleźli poparcie wybitniejszych mieszkańców miasta, m.in. dr. Józefa Millereta, radnego miasta Lwowa i lekarza domowego ówczesnego namiestnika Galicji hr. Agenora Gołuchowskiego.zapraszając je na zebranie założycielskie. Odbyło się ono 16 grudnia 1866 r. w sali dr. Bacodego pod przewodnictwem dr. J. Millereta. Przybyli m.in. dr Kornel Hoffmann, adwokat, dr Euzebiusz Czerkawski, radca szkolny, dr Zygmunt Rieger, lekarz, dr Eligiusz Białoskórski, adwokat, Paweł Praun, naczelnik straży ogniowej, Zygmunt Sawczyński, Jan Dobrzański, redaktor „Gazety Narodowej”. Na zebraniu tym przyjęto statut działającego już od 1862 r. w Czechach i na Morawach Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Do dotychczasowego komitetu organizacyjnego przystąpili dr Józef Milleret, Jan Dobrzański, Paweł Praun i Ksawery Berezowski, student. Towarzystwo jeszcze nie posiadało nazwy „Sokół”, chociaż Czesi lwowiaków do tego zachęcali. Zgromadzenie uchwaliło też „Statut Towarzystwa Gimnastycznego we Lwowie”, przyjmując za godło sokoła.

24 grudnia 1866 r. złożono do Namiestnictwa odpowiednie podanie, podpisane przez Józefa Millereta, Jana Dobrzańskiego i Kornela Hoffmanna, prosząc o zatwierdzenie statutu towarzystwa. Po dokonaniu drobnych zmian w tekście tłumaczenia, statut został zatwierdzony. Dzień zatwierdzenia - 7 lutego 1867 roku - przyjmuje się za datę narodzin polskiego „Sokoła”. Statut wymienia jako godło Towarzystwa, sokoła w locie. Wkrótce prasa lwowska i społeczeństwo nazywać je zaczęli „Sokołem”. Nazwa ta się upowszechniła i statut z 1869 roku ma już jako oficjalną nazwę: Statut „Sokoła”.Towarzystwo liczyło w lutym 1867 r. 163 członków. Nauka gimnastyki odbywała się regularnie. 1 lutego tego roku wprowadzono naukę szermierki (rapiery i szpady), którą prowadził mistrz Achilles Marie. Nowo wybrany pierwszy wydział (zarząd) Towarzystwa podjął starania o budowę własnego gmachu, które zakończone pomyślnie zostały dopiero po 17 latach, w 1884 r. Do tego czasu pracowano w wynajętych salach (m.in. w Pałacu Hechta) wyposażonych w odpowiedni sprzęt, mimo braku własnej bazy. „Sokół” lwowski pozyskał kilku znakomitych nauczycieli gimnastyki, którzy byli też pionierami polskiej metodyki gimnastyki szkolnej. Był wśród nich absolwent studiów medycznych w Krakowie Wenanty Piasecki, który dodatkowo odbył w Dreźnie kurs nauczycielski, a jednocześnie pracował nad zastosowaniem w praktyce swojej wiedzy z dziedziny gimnastyki, dotychczasowy kierownik Stanisław Szytliński, a także nauczyciel szermierki Achilles Marie. Tak w wielkim skrócie przebiegał proces powstawania Towarzystwa gimnastycznego „Sokól” w Polsce.

Rewers w centralnej części przedstawia wizerunek przedwojennego działacza Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Polsce w historycznej czamarze. Widnieje tam także sokół w locie z ciężarkami, który jest najbardziej rozpoznawalnym symbolem organizacji oraz napis upamiętniający to wydarzenie. Awers przedstawia członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w trakcie wykonywania ćwiczeń, tzw. piramidy gimnastycznej.

10 złotych – stop Ag 925/1000, stempel lustrzany, średnica 32 mm, waga 14,14 g, brzeg gładki, Nakład monety do 20 tyś. szt. Autor projektu Robert Kotowicz.

Zdjęcia monety: NBP

© Andrzej Borowicz

Kontakt


Dane Kontaktowe

Andrzej Borowicz
kom: 516 551 572
gg 52767019
email: kontakt@numibyd.pl

Copyright 2014 © Monetarium Bydgoskie

Wszelkie prawa zastrzeżone - Andrzej Borowicz